Harita Lejantı ve Türkiye'nin Yer Şekilleri
🎯 Kazanım: Harita lejantındaki sembolleri yorumlar; Türkiye'nin başlıca yer şekillerini ve bunların dağılımını açıklar.
Harita Lejantı
Lejant — Haritada kullanılan sembollerin ve renklerin anlamlarını açıklayan tablodur.
Örnek: Mavi renk su kütlelerini, yeşil renk ovalar ve alçak alanları, kahverengi dağları gösterir.
Eşyükselti eğrisi (izohips) — Haritada aynı yükseklikteki noktaları birleştiren kapalı eğrilerdir. Eğriler sık ise arazi diktir, seyrek ise arazinin eğimi azdır.
Örnek: Dağlık arazilerde izohipsler birbirine çok yakın çizilir.
Türkiye'nin başlıca yer şekilleri
| Yer Şekli | Tanımı | Türkiye'deki Örnek |
|---|---|---|
| Dağ | Çevresine göre yüksek, engebeli arazi | Ağrı Dağı (5137 m) |
| Ova | Geniş, düz veya hafif eğimli alçak arazi | Konya Ovası |
| Plato | Çevresi vadilerle çevrili yüksek düzlük | Haymana Yaylası |
| Vadi | Dağlar arasındaki çukur arazi, genellikle nehir yatağı | Fırat Vadisi |
💡Türkiye'nin en yüksek noktası Ağrı Dağı'dır (5137 m). Ülke yüzeyinin %55'i dağ ve yüksek platolardan oluşur; bu yüzden tarıma elverişli düz arazi azdır.
✏️Harita Okuma
Haritada Konya Ovası yeşil, Toroslar ise kahverengi ile gösterilmiştir. Bu renkler ne anlama gelir?
✏️İzohips Yorumlama
Bir fiziki haritada iki bölge var: birinde izohipsler 10 metre aralıklı ve sık, diğerinde 100 metre aralıklı ve seyrek çizilmiş. Hangi bölgede tırmanmak daha zordur ve neden?
Türkiye'nin yüzölçümüne göre yer şekilleri dağılımı
| Yer Şekli | Yüzölçüm Payı | Tarıma Uygunluk |
|---|---|---|
| Dağlar | %55 | Çok düşük |
| Platolar (yaylalar) | %23 | Orta (bağ-bahçe tarımı) |
| Ovalar | %12 | Çok yüksek (tahıl, sebze) |
| Kıyı şeridi + çukurova | %10 | Yüksek (narenciye, pamuk) |
💡Türkiye'nin yüzölçümünün yarısından fazlası dağlardan oluştuğu için tarıma elverişli alan sınırlıdır. Bu durum ülkenin tarım politikalarını doğrudan etkiler.